De digitale veiligheid in Nederland komt steeds verder onder spanning te staan. Dat blijkt uit het Cybersecuritybeeld Nederland 2025, het jaarlijkse overzicht van de overheid waarin de grootste digitale dreigingen worden beschreven. Het rapport richt zich vooral op incidenten in de overheid, telecom en zorg, maar de inzichten zijn net zo goed van belang voor de maakindustrie. Ook daar groeit de afhankelijkheid van slimme machines, dataplatforms en onderling verbonden systemen in rap tempo.
Nieuwe technologie maakt processen sneller. Zo wordt generatieve kunstmatige intelligentie gebruikt om automatisch geloofwaardige e mails te schrijven of om kwetsbaarheden in apparaten en software op te sporen. Dit zorgt ervoor dat aanvallen niet alleen frequenter worden, maar ook slimmer. Voor de maakindustrie betekent dit dat incidenten niet langer alleen computersystemen raken. Steeds vaker treft het productielijnen, sensoren, robotarmen of machines die afhankelijk zijn van stabiele digitale verbindingen.
Een keten vol koppelingen en gedeelde risico’s
Het rapport maakt duidelijk hoe vaak incidenten beginnen bij een leverancier. Voor veel maakbedrijven is dat herkenbaar. De sector werkt met lange productieketens waarin ontwerp, voorraadbeheer, transport, bewerking en assemblage elkaar nauw opvolgen. Elke stap gebruikt eigen software die vaak verbonden is met andere partijen.
Een digitale storing bij een softwarepartij kan daardoor leiden tot stilgevallen machines. Een aanval bij een logistiek bedrijf kan zorgen voor ontbrekende onderdelen. En een lek bij een toeleverancier kan gevoelige productiegegevens in verkeerde handen brengen.
Ook het gebruik van industriële apparaten die op afstand worden beheerd brengt risico’s mee. Denk aan onderhoudsfirma’s die inloggen op machines, aan sensoren die data versturen naar cloudomgevingen of aan productierobots die via internet updates krijgen. Dit soort digitale koppelingen zijn handig, maar vormen ook extra toegangspunten voor aanvallers.
Spanningen in de wereld beïnvloeden digitale veiligheid
Volgens het Cybersecuritybeeld kunnen geopolitieke ontwikkelingen plots nieuwe risico’s veroorzaken. Dat heeft te maken met afhankelijkheden van buitenlandse technologie. Denk aan besturingssoftware, netwerkapparatuur of specifieke industriële componenten die vooral buiten Europa worden gemaakt.
Als internationale verhoudingen veranderen, kan dat gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van deze producten of voor de veiligheid van updates en clouddiensten. Het rapport beschrijft dat dit soort risico’s vaker voorkomen en dat organisaties hier beter op voorbereid moeten zijn.
Voor de maakindustrie is dat relevant omdat veel productielijnen draaien op apparatuur die niet of nauwelijks vervangen kan worden zonder forse investeringen. Daardoor blijven bedrijven soms jarenlang afhankelijk van dezelfde leverancier.
De kern blijft basisvaardigheid en overzicht
Een belangrijke boodschap in het rapport is dat veel aanvallen voorkomen hadden kunnen worden door eenvoudige maatregelen. Niet omdat bedrijven nalatig zijn, maar omdat ze vaak te weinig zicht hebben op hun eigen digitale landschap. In fabrieken staan vaak apparaten die al lang meegaan, maar waarvan niet altijd bekend is hoe oud de software is of wie verantwoordelijk is voor het beheer.
Machines worden door de jaren heen uitgebreid, aangepast en opnieuw gekoppeld, waardoor niemand nog precies weet welke systemen met elkaar verbonden zijn. Dat maakt het lastig om tijdig updates te installeren, zwakke wachtwoorden te vermijden of toegang op afstand te controleren.
Juist in een sector waar stilstand direct geld kost, is het belangrijk dat dit fundament goed geregeld is.
Wat maakbedrijven nu kunnen doen
Het rapport geeft veel aanknopingspunten die de maakindustrie direct kan toepassen. Hieronder staan enkele aandachtspunten in begrijpelijke taal.
- Breng in kaart welke systemen cruciaal zijn: Denk aan productielijnen, robotarmen, kwaliteitsmetingen en planningssoftware. Zonder overzicht kun je ook geen risico’s inschatten.
- Zorg voor actuele software: Veel machines draaien op oude versies omdat updates lastig in te plannen zijn. Toch is dit een van de grootste oorzaken van problemen.
- Beperk toegang op afstand: Onderhoudsbedrijven loggen vaak in op machines. Controleer welke verbindingen echt nodig zijn en zet andere uit.
- Stel vragen aan leveranciers: Vraag hoe zij omgaan met beveiliging, welke updates beschikbaar zijn en hoe ze incidenten afhandelen.
- Maak plannen voor verstoringen: Wat gebeurt er als een onderdeel van de productie stilvalt? Zijn er alternatieven? Is er een manier om tijdelijk handmatig door te werken?
- Deel kennis binnen de sector: Samenwerking is een sterk punt van de Nederlandse maakindustrie. Door incidenten en signalen te delen blijven bedrijven beter voorbereid.
fotocredits: iStock/Tippapatt